www.IRANTAMADON.com

عنصری بلخی

  ابوالقاسم حسن بن احمد بلخی متخلص به عنصری از بزرگترين شاعران دربار محمود و مسعود غزنوی و استاد مدح ، قصيده و غزل در زمان خود بود . عوفی او را "مقدم الشعرا عهد و پيشوای فضلاء زمان" خوانده است .

ابتدا مدح امير نصر ابن سبكتگين ( برادر سلطان محمود ) می گفت و توسط او به دربار محمود غزنوی راه يافت . ورود عنصری به دربار محمود گويا در سالهای نخستين سلطنت آن پادشاه اتفاق افتاده است و به خاطر همين سابقه و نيز از آنجا كه معرف او برادر سلطان بود ، همچنين به دليل احاطه اش بر علم و ادب و شعر ، در نزد سلطان محمود تقرب بسيار يافت و در شمار نديمان و نزديكان او درآمد . به اين ترتيب از توانگران بزرگ محسوب شد چنانكه ثروت او زبانزد شعرای فــــارسی زبان گشت . عنصری در بيشتر سفرهای جنگی محمود همراه او بود و بعضی از قصايدش نيز در وصف همين جنگها و فتوحات محمود است .

عنصری چنانكه از اشعار او آشكــــار است ؛ مردی بلند همت و بزرگ منش بود و از اين روی با آنكه قصايد خود را به مدح اختصاص داده ، در آنها گاه به بيان مضامين اخلاقی و اشعاری كه نشان دهنده طبع بالای اوست پرداخته است . وقار و متانت او حتی در تغزلها و غزلهايش هم نمايان است .

آثار عنصری : دولتشاه ، ديوان عنصری را حدود سه هزار بيت دانسته اما آنچه امروز از اين ديوان در دست مي باشد در حدود دو هزار بيت است . عوفی سه منظومه "وامق و عذرا" ، "شادبهر و عين الحيوه" و "خنگ بت و سرخ بت" را نيز از آثار عنصری معرفی كرده كه تنها از وامق و عذرای او ابياتی به جا مانده است .

عنصری در بيان معانی دقيق و خيالات باريك ، مهارت دارد و گرچه بر زبان عربی تسلط داشته و حتی در مضامين خود از شاعران تازی گوی پيش از خود هم تأثير گرفته اما با ذوق و خلاقيت خود به بيان معانی پرداخته و رنگ و صورتی تازه به آنها بخشيده است .

عنصری بر علوم عقلی هم تسلط داشته است و بدين ترتيب گاه افكار و اصطلاحات علمی نيز در اشعار او ديده می شود .

پایگاه ایران تمدن