www.IRANTAMADON.com

خاقانی شروانی

تأثیر هنر خاقانی بر حافظ :

بنا به وجود مضامین و تعابیر همانند در اشعار خاقانی و حافظ و سعدی و نیز با توجّه به پاره‌ای از غزلیات هم‌ وزن و قافیه آن‌ها می‌توان نگرش این دو شاعر بزرگ را به دیوان خاقانی نتیجه گرفت . به عنوان نمونه می‌توان موارد زیر را شاهد آورد :

خاقانی

حافظ

خاقانی

حافظ

خاقانی

حافظ

خاقانی

سعدی

زندگی :

پدر خاقانی ، به نام علی در شروان به شغل درودگری اشتغال داشت ؛ آن‌گاه که جان به جان‌آفرین تسلیم می‌کند ، عمویش به نام کافی‌الدین سرپرستی وی را به‌عهده می‌گیرد . کافی‌الدین مردی فرهیخته بود و به شغل داروگری (یعنی عطاری که آن زمان پزشک و داروشناس هم محسوب می‌شد) اشتغال داشت . وی که ظاهراً در فقه ، ادبیات و به ‌ویژه در نثر دست داشت ‌، در تربیت و آموزش برادرزاده خود ، کوشش فراوان به عمل می‌آورد که شاعر نیز از آن یاد کرده‌است . مرگ کافی‌الدین ، خاقانی را عمیقاً متأثر می‌نماید که به همین مناسبت و به منظور بزرگداشت وی ، چندین قصیده و مراثی سروده است . از دیگر وقایع تلخ زندگی خاقانی مرگ فرزندش «رشید» در سن بیست سالگی است که بدین مناسبت نیز احساس خود را به نظم کشیده است . خاقانی بدون شک یکی از بلند پایه‌ترین شاعران پارسی است و ازجمله ادیبانی است که مورد استقبال و و اقتباس دیگر شاعران قرار گرفته‌است . حتی شاعران بلند پایه‌ای مانند سعدی و حافظ بسیاری از ابداعات و مضامین او را استقبال و تضمین نموده‌اند . همچنین دیوان خاقانی یکی از پیچیده‌ترین دیوان‌هاست و به همین سبب از منظر مقام سخنوری و توانایی ، در بین عامه مردم از توجه کمتری برخوردار است . چون هم فهم درست و لذت بردن از اشعارش نیاز به سطح بسیار بالایی از چیرگی به زبان پارسی و دیگر دانش‌ها مانند : پزشکی کهن ایرانی که بیشتر بر مبنای گیاه‌شناسی و دارو‌شناسی بود ، نجوم ، تاریخ ، قرآن‌شناسی و حدیث‌شناسی دارد ؛ و هم اینکه خواننده باید با شعر پارسی از دیدگاه فنی و به اصطلاح «صنعت شعر» ، به حد کافی مطلع باشد تا بتواند به اشعار پرمغز خاقانی بدرستی پی‌ببرد . خاقانی یکی از شاعران کلاسیک ایران است که بعضی از آثارش بازتاب صادقانه زندگی واقعی او است . بعضی از قطعات و قصیده‌های خاقانی بازگو کننده رخدادها و اتفاقات واقعی زندگی شاعر هستند . از همین‌رو ، با وجود این‌که سبک شعر خاقانی تصنع است (بطور کلی در قصیده تصنع «طبیعی» است) بازهم خواننده آشنا با اشعار خاقانی بدون شک با بسیاری از خصوصیات زندگی شاعر ، ویژگی‌های اخلاقی ، احساسات واقعی و بطورکلی با شاعر از دیدگاه روانشناسی و جامعه‌شناسی زمان وی آگاه می‌گردد .

آثار خاقانی :

قصاید خاقانی به نسبت در مرتبه‌ای بالا قرار دارد . از او قطعات بسیار خوبی نیز دردست است اما غزلیاتش در سطح قصاید او نیستند . شعر خاقانی سبکی دیریاب و بغرنج دارد و بیشتر ، نظمی‌ است هنرمندانه با گرایش‌های سخنوری و دقایق لفظی . از آثار خاقانی که در دست است یکی دیوان اشعار اوست و دیگری مثنوی "تحفةالعراقین" . علاوه برآن ، می‌توان به منشأت خاقانی و مثنوی کوتاه "ختم‌الغرایب" نیز اشاره کرد .

پایگاه ایران تمدن