www.IRANTAMADON.com

 

 

 

 

پروین اعتصامی

 

وی فرزند "ميرزا يوسف خان اعتصام‌‌‌الملك" بود و در خانواده‌‌‌ای ادب دوست و دانشمند در "تبريز" به دنيا آمد (1285 هـ . ش) . و بيش تر عمرش را در "تهران" گذراند . پروين ، ادبيات فارسی و عربی را نزد پدر آموخت و تحصیلات خود را در "كالج آمريكایی" به پايان رسانيد . پس از فراغت از تحصيل در دفتر همان مدرسه مشغول به كار شد . در سال (1313 هـ.ش ) با پسر عموی پدرش ازدواج كرد و به "كرمانشاه" رفت ، بعد از دو ماه و نيم خانه ی شوهر را ترك كرد و به تهران بازگشت . او به دلیل بيماری "حصبه" در گذشت و در "قم" به خاك سپرده شد . پروين از همان كودکی كه به سرودن شعر پرداخت ، نشان داد كه از قريحه‌‌‌‌ای سرشار برخوردار است ، علاوه اين امر موجب دلگرمی و تشويق زنان ايرانی علاقمند به كارهای اجتماعی بودند ، شد . بعد از مدت كوتاهی پروين جزو گويندگان سرآمد زمان خود گرديد . وی در سال 1320 هـ . ش دیده ازین دنیا فروبست .
آثار :
از آثار او "ديوانی" شامل قصیده ها ، قطعه ها ، مفردات ، مثنوی و غزل از وی بر جای مانده است . او در شعر خود دو سبك خراسانی و عراقی را با هم تركيب كرد . بيش تر مقطعه های وی به طرز مناظره است ، اشعار پروين سرشار از مهر مادری و دلسوزی نسبت به تهيدستان و يتيمان و حتی شفقت به جانوران است .

سروده زیر را در تعزیت پدر گفته است :

 

پدر آن تیشه که بر خاک تو زد دست اجل

 

تیشه ای بود که شد بـــــــــاعث ویرانی من

 

 

یوسفت نــــــــام نـــهادند و به گرگت دادند

 

مرگ ، گرگ تو شد ای یوسف کنعانی من

 

 

مـــــــــه گردون ادب بودی در خاک شدی

 

خــــــاک زندان تو گشت ای مه زندانی من

 

 

از نــــــدانستن مــــــــــن دزد قضا آگه بود

 

چــــــون تـــــــورا برد بخندید به نادانی من

 

 

آن کــه در زیـــر زمین داد سر و سامانت

 

کـــاش می خورد غم بی سر و سامانی من

 

 

به ســر خاک تو رفتم ، خط پاکش خواندم

 

آه از این خـــــــط که نوشتند به پیشانی من

 

 

رفتی و روز مــرا تیره تر از شب کردی

 

بی تو در ظلمتم ای دیــــــــــــده نورانی من

 

 

بی تو اشک وغم وحسرت همه مهمانمنند

 

قـــــــــدمی رنجه کن از مهر به مهمانی من

 

 

صفـــــــحه روی ز انظار نــهان می دارم

 

تــــــا نخوانند بر ایـــن صفحه پریشانی من

 

 

دهر بسیار چومن سربه گریبان دیده است

 

چـــــــــه تفاوت کندش ســـر به گریبانی من

 

 

عضو جمعیت حق گشتی  و دیگر نخوری

 

غــــــــم تنهایی و مهجوری و حـــیرانی من

 

 

گل ریــــــــــــــحان کدامین چـمنت بنمودند

 

کــــــه شکستی قفس ، ای مرغ گلستانی من

 

 

مــــــن کـه قـدر گوهـر پاک تو می دانستم

 

زچــــــــــه مفقود شدی ای گــوهر کانی من

 

 

مــــــن کـه آب تو زسرچشمه دل مـی دادم

 

آب و رنگت چــــه شد ، ای لاله نعمانی من

 

 

من یکی مرغ غزل خوان تو بودم چه فتاد

 

کــــه دگــــر گوش نــداری به نواخوانی من

 

 

گنج خــــــــود خواندیم و رفتی و بگذاشتیم

 

ای عـــــــــجب بعد تو با کیست نگهبانی من

 

قطعه زیر را پروین برای سنگ مزار خود سروده است :

 

اینکه خاک سیهش بــــــالین است

 

اخــــــتر چرخ ادب پــــروین است

 

 

گـــــــرچه جز تلخی از ایـــام ندید

 

هرچه خواهی سخنش شیرین است

 

 

صـــــاحب آن هــمه گفتار امروز

 

ســــــائل فـــــاتحه و یـــاسین است

 

 

دوســــــــتان به که ز وی یاد کنند

 

دل بــــی دوست دلـی غمگین است

 

 

خاک در دیده بسی جان فرساست

 

سنگ بــر سینه بسی سنگین است

 

 

بیند ایــــــــن بستر و عبرت گیرد

 

هــرکــه را چشم حــقیقت بین است

 

 

هـــرکــه باشی و ز هر جا برسی

 

آخــــرین منزل هــستی ایـــن است

 

 

آدمــــــــی هــــرچــه توانگر باشد

 

چون بدین نقطه رسد مسکین است

 

 

انــــــــدر آنجا کـــه قضا حمله کند

 

چــــــاره تسلیم و ادب تمکین است

 

 

زادن و کِشتن و پنهان کــــــــردن

 

دهــر را رســـم و ره دیـرین است

 

 

خرم آن کس که در این محنت گاه

 

خـــــــاطری را سـبب تسکین است

 

پایگاه ایران تمدن