www.IRANTAMADON.com

 

ابراهیم گلستان

 

ابراهیم گلستان (متولد ۲۲ مهر ۱۳۰۱ در شیراز)، داستان‌نویس و فیلم‌ساز ایرانی است . آثار مکتوب وی از سبکی خاص برخوردار است و بسیاری سبک نویسندگی وی را تأثیر پذیرفته از داستان‌های کوتاه ارنست همینگوی می‌دانند . همچنین وی از زمره نخستین نویسندگان معاصر ایرانی معرفی می‌شود که برای زبان داستانی و استفاده از نثر آهنگین در قالب‌های داستانی نوین ، اهمیت قائل شد و به آن پرداخت . او از نخستین نویسندگان معاصر ایران بود که برای زبان داستان اهمیت ویژه‌ای قائل شد و کوشید نثری آهنگین را در قالبهای داستانی مدرن بکار گیرد . از این جهت نقش او در سیر پیشرفت داستان معاصر فارسی قابل توجه ‌است .

زندگی :

او در سال ۱۳۲۰ برای تحصیل حقوق به تهران می‌آید . سپس به عضویت حزب توده در می‌آید و تحصیل را رها می‌کند . او در سال ۱۳۲۶ کتاب اول خود را که مجموعه داستانی با نام «به دزدی رفته‌ها» بود ، منتشر کرد . وی بعد از سال ۱۳۳۶ ، استودیوی سینمایی خود با نام «استودیو گلستان» را تأسیس می‌کند و تعدادی فیلم مستند برای یکی از سازمانهای شرکت نفت می‌سازد که از آن میان می‌توان به «آتش» و «مرجان و خارا» اشاره کرد . به دلیل این همکاری‌ها ، عده‌ای از روشنفکران آن دوره به وی لقب «گلستان نفتی» داده بودند . گلستان کارگردان دو فیلم داستانی با نام‌های «خشت و آینه» (۱۳۴۴) و «اسرار گنج دره جنی» (۱۳۵۰) نیز هست . وی همچنین تهیه ‌کننده فیلم خانه سیاه‌است به کارگردانی فروغ فرخ‌زاد بوده‌است . وی تا سال ۱۳۴۶ ، مجموعه داستانی منتشر نکرد .

پس از انقلاب :

وی از سال ۱۹۷۵ در شهر ساسکس در انگلستان زندگی می‌کند . وی دو فرزند با نام‌های کاوه و لیلی دارد ؛ کاوه گلستان عکاس خبری ایرانی ، در ماموریتی در سال ۲۰۰۳ به همراه گروه خبری بی‌بی‌سی در عراق بر اثر انفجار مین کشته شد .

گلستان و فیلم "یک بوس کوچولو" :

در سال ۱۳۸۴ فیلمی از بهمن فرمان‌آرا با نام یک بوس کوچولو در سینماهای ایران نمایش داده شد . در این فیلم که شخصیتی وجود دارد به نام «محمدرضا سعدی» که به دلیل برخی شباهت‌ها (در نام‌ها ، پس‌زمینه زندگی شخصیت و رویدادهای داستانی) وی را استعاره‌ای از گلستان می‌دانند. گروهی نیز فیلم را پاسخ به انتقادات مطرح ‌شده در کتاب می‌دانند ؛ «انتقاداتی که به نظر بسیاری از صاحب نظران و فعالان فرهنگی بی طرف به مرزهای توهین هم رسیده‌است».

خود فرمان‌آرا در جلسه نقد و بررسی این فیلم که ۱۴ دی ۱۳۸۴ در فرهنگسرای نیاوران برگزار شد گفته‌ است :

«آقای گلستان را در عمرم پنج شش بار بیش تر ندیده‌ام و به خانواده ایشان هم احترام زیادی دارم . من فکر می‌کنم دلیل این همه حرف و حدیث درباره این قضیه به این موضوع برمی گردد که نمایش فیلم من با انتشار کتاب نوشتن با دوربین هم‌زمان شد . آقای گلستان در آن مصاحبه درباره خیلی ها حرف زده بودند و یکی از دیالوگ های فیلم من هم این بود که همسر سعدی می‌گوید تو سالها نشستی در فرنگ و هر کس هر کار کرد آن را کوبیدی . این تقارن کتاب و فیلم باعث این تشابه‌ها شده‌است . اصلاً قصد ندارم بگویم این نشانه‌ها در فیلم من تصادفی و اتفاقی است ، اما قرار هم نبوده که درباره ابراهیم گلستان فیلم بسازم.»

روبرت صافاریان ، منتقد سینمایی ، در این باره در روزنامه شرق می‌نویسد :

«با وجود اشاره‌های آشکار و پنهان یک بوس کوچولو به ابراهیم گلستان ، بنا را بر این گذاشتیم که با دنیای خیالی و شخصیتهای ساخته و پرداخته ذهن نویسنده کار داریم ، کمااینکه فیلمساز می‌تواند بگوید شما اشتباه می‌کنید ، همه شباهتها اتفاقی است و این فیلم هیچ ربطی به ابراهیم گلستان ندارد . اما واقعیت این است که بسیاری از بینندگان فیلم ، سعدی را همان ابراهیم گلستان می‌گیرند و موضع خصمانه فیلم نسبت به سعدی را موضع فرمان آرا نسبت به ابراهیم گلستان تلقی می‌کنند . به گمانم این شیوه حمله به یک شخصیت حقیقی و زنده شیوه ناجوانمردانه‌ای است . چون می‌توانی هرچه دلت خواست بگویی و بعد هم بگویی مرادت اصلاً آن نبوده که شما گمان کرده‌اید . پرخاشگریهای ابراهیم گلستان ( که برای من گاه به شدت آزاردهنده‌اند ) دست کم این حُسن را دارند که شفاف و روشن اند و هر عیبی که برای هر آدمی قائل اند با نام و بی‌پرده‌پوشی بیان می‌کنند.»

آثار وی :

کتاب ها :

داستان :

  1. اسرار گنج دره جنی
  2. شکار سایه
  3. جوی و دیوار و تشنه
  4. مد و مه
  5. آذر، ماه آخر پاییز
  6. از روزگار رفته حکایت (۱۳۴۸)

مصاحبه :

  • نوشتن با دوربین

چهار مصاحبه با گلستان توسط پرویز جاهد ، منتقد سینمایی . گلستان در این مصاحبه‌ها با لحنی منتقدانه و تند نظراتی گاه توهین‌آمیز را در مورد احمد شاملو ، جلال آل احمد ، ناصر تقوایی  و احسان طبری مطرح می‌کند .

پایگاه ایران تمدن