www.IRANTAMADON.com

 

 

 

 

مهرداد اوستا

 

 محمد رضا رحمانی ياراحمدی مشهور به مهرداد اوستا كه در شعر «اوستا» تخلص می كرد در بروجرد بدنیا آمد  (20 بهمن 1308 )، از ده سالگی به سرودن شعر پرداخت . بعد از پايان دوره ی دبستان در سال 1321 ، برای تحصيلات متوسطه به تهران آمد و پس از تحصيل در یکی از دبيرستان های شبانه ، در سال 1327 ديپلم ادبی گرفت . در همان سال همكاری با آموزش و پرورش را ( به عنوان مسئول سامان دادن به كتابخانه های موجود در اين وزارتخانه و تأسيس كتابخانه هایی در شهرستان ها ، اصلاح متون و مقالات و كتب ادبی اين وزارتخانه ، تدريس در چند دبيرستان) آغاز و هم زمان وارد دانشگاه شد و در سال 1330 از دانشكده ی معقول و منقول (دانشكده ی الهيات و معارف اسلامی تهران) موفق به دريافت مدرك كارشناسی شد و سپس به ادامه ی تحصيل در رشته ی فلسفه ی تحلیلی در دانشگاه تهران پرداخت و كارشناسی ارشد خود را در همين رشته گرفت . در شهريور 1332 به سبب طرفداری از دكتر محمد مصدق ، مخالفت با شاه و سخنرانی های انقلابی در جريان كودتای 28 مرداد دستگير و به مدت هفت ماه زندانی شد . ضمناً همان سال اوستا به تصحيح و چاپ ديوان سلمان ساوجی اقدام نمود . در سال 1333 رساله ای در فلسفه ، منطق و روان شناسی و اخلاق را منتشر ساخت و شروع به تدريس در دانشگاه تهران نمود . سپس كتاب فلسفی عقل و اشراق و پس از آن رسايل خيام (نوروزنامه رساله ی موجود) را با مقدمه و تحقيق در زندگی خيام تحقيق و منتشر نمود . در سال 1335 با سباستين مونه ، فيلسوف و شرق شناس فرانسوی ، آشنا شد و نزد ايشان شروع به تحصيل فلسفه ی تکمیلی نموده و در مقابل ، عرفان مشرق زمين و آثار عرفانی اسلامی از جمله مولوی و عطار نيشابوری را به مونه درس می داد . اين ارتباط تا سال 1339 ادامه داشت . در اين سال اولين مجموعه ی شعر خود را به نام از كاروان رفته را منتشر ساخت . سال ها بعد پاليزبان ، حماسه ی آرش و از امروز تا هرگز را منتشر ساخت . در تابستان 1346 برای نخستين بار برای مدت يك ماه به كشورهای فرانسه ، انگلستان و ايتاليا سفر كرد . دو سال بعد كتاب اشك و سرنوشت كه گزيده ای از شاهكارهای ادبی جهان است و سپس روش تحقيق در دستور زبان فارسی و شيوه ی نگارش را منتشر كرد . در سال 1349 برای بار دوم به اروپا سفر كرد و در مدت اقامت يك ماهه اش در فرانسه و سوييس با ژان پل سارتر ارتباط برقرار كرد . اين ارتباط چندين سال ادامه داشته است . در تير 1351 مجموعه ی شعر شراب خانگی ترس محتصب خورده را به رشته ی تحرير درآورد كه در همان سال توقيف شد . در خرداد 1352 كتاب انتقادی تيرانا را منتشر كرد كه اين كتاب هم توقيف شد . ضمناً به سبب طرح پاره ای از مسايل از جمله ذكر نام آيت اله خمینی در اين كتاب به مدت يك سال ممنوع القلم گرديد . در تابستان 1356 به فرانسه و سوييس رفت و با سيد محمدعلی جمال زاده در ژنو ديداری داشت . در شهريور 1359 نيز يك ماهی در فرانسه اقامت گزيد و در دانشگاه ها و مراكز فرهنگی اين كشور سخنرانی نمود . در سال 1360 مجموعه ی شعر امام و حماسه ی ديگر را منتشر ساخت . در سال 1362 جهت معالجه ی بيماری قلبی و بازگرداندن چند كتاب ارزشمند خطی كه در سال های انقلاب به فرانسه منتقل شده بود ، براي مدت يك ماه به فرانسه رفت . در زمستان 1367 به پاكستان رفت و چندين سخنرانی درباره ی شخصيت حافظ و آثار او ياد نمود . دز سال 1369 نيز دوباره به پاكستان سفر كرد و در مراسم بزرگداشت خليل اله خلیلی ، قصيده سرای افغانی سخنرانی نمود . استاد اوستا طی سال های تدريس در مراكزی چون دانشگاه های تهران ، مدارس عالی ترجمه و پارس ، دانشكده ی هنرهای تزیینی ، دانشگاه تربيت مدرس ، مجتمع عالی هنر، رشته های ادبيات پارسی ، فلسفه ، تاريخ هنر، فلسفه ی تاريخ هنر ، تاريخ اجتماعی هنر ، روش تحقيق هنر در اروپا ، روش تحقيق هنر در شرق ، ادبيات جهان ، ادبيات نمایشی ، زيبایی شناسی ، روش تحقيق در زيبایی شناسی ، به تدريس تاريخ موسیقی اشتغال داشت . آخرين سال های تدريس اوستا 1369 و 1370 بود كه در دانشكده ی هنرهای زيبای دانشگاه تهران تاريخ موسیقی تدريس می كرد . وی همچنين مشاور هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بود . مهرداد اوستا با اينكه بيشتر به قصيده سرایی مايل بود در زمينه های ديگر شعر همانند غزل ، مثنوی ، دوبیتی های پيوسته ، رباعی و غيره نيز تسلط داشته است . از نظر قالب به شيوه ی شعرای خراسانی و بيشتر پيرو ناصر خسرو ، خاقانی و مسعود سعد بود و در انديشه های شاعرانه اش قالباً دقايق فلسفی و تفكرات حكيمانه را می پروراند . وی معتقد بود كه « يك هنرمند بايد فرزند زمان خود باشد و اگر احياناً خود نيازمندی های زيادی از نظر مادی ندارد آنقدر روحيه ی حساس و تاثير پذيری داشته باشد كه دردها و نيازمندی های اكثريت مردم را درك كند و آينه ی گويای رنج و شادی مردم زمان باشد . » مهرداد اوستا در بعد از ظهر روز سه‌شنبه 17 اردیبهشت ماه 1370 ، بر اثر سكته قلبی ، بدرود حیات گفت .
پيكر وی در بهشت زهرا در مقبره ی مشاهير فرهنگ ، ادب و هنر ايران در كنار مجتبی مينوی و مشايخ فريدنی به خاك سپرده شد .
 

آثار این هنرمند :


فهرست آثارش (هرچند برخی از كتاب هایی كه در زير آمده در هيچ كتابخانه ای يافت نمی شود ، اما عنوان آن در اينجا درج می شود) بدين شرح است : از كاروان رفته (شعر ، 1339) - پاليزبان (شعر ، 1342) - حماسه ی آرش (شعر ، 1344) - از امروز تا هرگز (نثر داستانی ، 1345) - روش تحقيق در دستور زبان و شيوه ی نگارش (1348) - شراب خانگی ترس محتصب خورده (شعر ، 1351) - تيرانا (نثر انتقادی ، 1352) - سرود نا تمام (مجموعه ی شعر از عبداله صالحی سمنانی با ديباچه ای از مهرداد اوستا ، 1353) - امام و حماسه ی ديگر (1368) - اشك و سرنوشت (قطعه های ادبی ، ترجمه ، شعر) - پرنيان (شعر) - تحليل فلسفی و علمی پيرامون اسطوره های ملل - تحليل فلسفی و علمی پيرامون اصول اديان - رسايل خيام - نوروزنامه رساله ی وجود (تصحيح ، مقدمه و تحقيق در زندگی خيام) - تصحيح ديوان سلمان ساوجی - تصحيح و تحقيق كليات شيخ سعدی - تعريف و توجيه انسان - رساله ای در منطق و فلسفه - روانشناسی و اخلاق - روش تحقيق در تاريخ هنر - روش تحقيق در تحولات فكری و فلسفی در اروپا و آسيا - روش تحقيق در زيبایی شناسی - روش تحقيق در بيان فلسفی اسطوره ها - روش تحقيق در بيان دين و اخلاق - سير مكاتب هنری در ايران - عدالت - حكومت - جامعه - عقل و اشراق - كارنامه ی شعر معاصر پارسی - له شناسی (پيرامون آثار و افكار بزرگان سخن ايران) - مجموعه ی مقالات - مقدمه ای بر ديوان حافظ - مكاتب فلسفی در آسيا - مكاتب فلسفی در اروپا - مكاتب هنری در اروپا - مكاتب فلسفی در شرق - منطق حماسی مهابهارات - منطق كلام حافظ - منطق كلام فردوسی - نامه ها - نقد و بررسي آثار سنایی .

پایگاه ایران تمدن